RegistreerStap 1 vanaf 4

Word lid

Fjord Club is onze manier om waardering te tonen voor diegene die graag met Fjord Line reizen. Meld u aan.

* Geldig mobiel telefoonnummer is verplicht
Voorbeeld: +31 600 00 00 00 of +31 60 00 00 000

Telemark in winter-bilde

Sneeuw is gegarandeerd in Telemark. Photo Christopher Hagelund/VisitNorway.com

Number of votes:

Telemark in winter

Fjorden in de winter? Jazeker. Maar Telemark? Juist dan! Niet alleen is dit de bakermat van het Noorse skiën maar ook het dichtstbijzijnde vakantiegebied van Noorwegen.

Auteur: Zbigniew Karlic / “Zew Północy” (Een roep uit het Noorden) – the Scandinavian Magazine

De naam Telemark wordt door de meesten onder ons geassocieerd met de karakteristieke manier van landen bij het schansspringen. Deze associatie is juist omdat die techniek hier in het zuiden van Noorwegen ontstaan is. Aan het eind van de 19e eeuw werd dit een standaardtechniek dankzij een groep wintersportliefhebbers uit de regio Morgedal. Maar wat houdt deze techniek precies in?

Dankzij de introductie van speciale bindingen die het voor de skiër mogelijk maken zijn hielen op te tillen, heeft hij meer bewegingsvrijheid en vandaar dus dat kenmerkende knielen. Het telemarken heeft zich snel verspreid als skitechniek die vooral van pas komt op steile en besneeuwde pistes. Er kwamen echter al gauw andere technieken de hoek om kijken en de Noorse uitvinding raakte op een zijspoor. Gelukkig heeft de traditie overwonnen. Vandaag de dag beleeft het telemarken zijn wederopstanding en promoot het de hele regio, welke de wieg van het Noorse skiën is.

Sondre Norheim was een geboren zoon van zijn vaderland. Hij heeft het telemarken bedacht en de eerste ski’s en bindingen ontworpen. Daarbij was hij zelf een groot schansspringer en ski-pionier. Zijn leven ging echter niet van een leien dakje want hij was een arme timmerman die met zijn grote familie in een klein hutje woonde. Door de Noren wordt hij alom vereerd. Hiervan getuigt het feit dat de Olympische vlam voorafgaand aan de Olympische Winterspelen in Oslo in 1952 en Lillehammer in 1994 werd aangestoken in zijn geboorteplaats Øvrebø. In het Norsk Skieventyr Museum in Morgedal kun je meer te weten komen over de successen van Norheim en andere wintersportgrootheden. Dit museum is een afdeling van het Vest-Telemarkmuseum.

Gaustablikk – voor diegenen die in schuss skiën

Telemark is een aantrekkelijk bestemming voor skivakanties. Het plaatselijke gebergte lijkt niet zozeer op de Alpen maar heeft wel een vergelijkbare hoeveelheid sneeuw.

De sneeuw valt hier als eerste en zal zeker nog niet verdwijnen tijdens ons verblijf, vertelt Torben Andersen van toeristenorganisatie Visit Rauland. De sneeuw die soms tot in mei blijft liggen en de afwisselende pistes zijn pluspunten die zowel door beginnende als ervaren skiërs zeer worden gewaardeerd.

De hoogste berg in Telemark, die de meeste tijd van het jaar besneeuwd is, de Gaustatoppen (1883 m), maakt indruk door zijn omvang. Vanaf half februari kan de top per kabeltrein die door een tunnel rijdt bereikt worden (ca. NOK 370 / NOK 175 voor kinderen). Deze NATO-faciliteit, die eens streng bewaakt werd, is sinds 2010 toegankelijk voor toeristen. Het uitzicht is er adembenemend; bij helder weer kan je vanaf de Gaustatoppen een zesde van heel Noorwegen zien liggen! Ook liefhebbers van off-pisteskiën komen aan hun trekken op de waanzinnige afdaling door Longefonn of in de halfpipes met 40 graden buiging. Deze laatste optie is alleen mogelijk onder begeleiding van een skigids.

Het uitzicht van deze geweldige berg is toegankelijk voor gasten van het beroemdste ski-oord in Telemark: Gaustablikk Skisenter, een van de grootste gebieden van Noorwegen. Bezoekers hebben 12 skiliften tot hun beschikking waaronder 2 stoeltjesliften. Een eendaagse skipas kost ca. NOK 370 (NOK 1.715 voor een hele week). Ook dient vermeld te worden dat bezoekers van Telemark gebruik kunnen maken van de voordelen van het Telemark Superskiprogramma.

 

Telemark in Winter_1
Gaustablikk Skisenter – Gaustatoppen op de achtergond (foto Ole Kristian Samuelsen / VisitRauland

De skipas die je aanschaft in Gaustablikk Skisenter is tevens geldig in zeven andere skigebieden in de regio. Met één voucher kun je gebruik maken van 123 skipistes en 54 skiliften – aldus Torben Andersen.

De pistes in Gaustablikk hebben een gezamenlijke lengte van 34 kilometer en de langste is meer dan 3,5 kilometer. Andere attracties zijn een snowboardpark en 80 kilometer aan uitstekende hardlooppaden. Dit is in Noorwegen overigens standaard omdat bijna iederen hier aan joggen doet! Er is ook een skischool voor volwassenen en kinderen. Misschien is het een idee om enkele uren les te nemen in de basics van het telemarken? Waar kan je dit immers beter doen dan in het land van herkomst?

Gaustablikk Skisenter bevindt zich dichtbij Rjukan en er zijn ook twee kleinere ski-oorden vlakbij deze plaats: Møsvatn Skipark en Bakkhusjordet. Deze zijn vooral bedoeld voor kinderen en familievakanties. De slogan “wij hebben altijd als eerste sneeuw!” is helemaal waar en effectief om de mensen lekker te maken voor een bezoek aan Gaustablikk. Wie wil daar nou geen gebruik van maken?

Familietijd in Rauland, snowboardtijd in Vierli

Als je van plan bent om langere tijd met de familie op vakante te gaan is Rauland, op 50 km van Rjukan, een goede optie. Dit is een gebied dat grenst aan het Hardangervidda-plateau, een van de weinige ongerepte natuurgebieden in Europa. Het klimaat is hier strenger, de bergen kleiner en de pistes makkelijker. Ideaal dus voor tieners en beginnende skiërs.

Het Rauland Skisenter dat in dit gebied ligt, is een uitstekende plek voor families en beginnende skiërs. Bezoekers kunnen gebruik maken van 26 afdalingen met een verschillende moeilijkheidsgraad en een gezamenlijke lengte van 20 kilometer. Er zijn meerdere skiliften en het gebied heeft ook een skischool waar je kunt leren telemarken. Zoals gezegd zijn families in het bijzonder van harte welkom in Rauland Skisenter. Het aanbod wordt afgestemd op de persoonlijke wensen. Skiliften kunnen worden afgesteld op kinderen en in restaurants en cafe’s zijn kindermenu’s en speelplaatsen.

Het nabijgelegen skigebied Vierli Skisenter is net zo aantrekkelijk. Een gratis buslijn verbindt dit gebied met Rauland. Het aanbod voor alpineskiërs is hier wat bescheidener dan in Rauland Skisenter (9 pistes, 5 skiliften) maar Vierli heeft nog meer te bieden voor fans van een andere sneeuwsport, namelijk het Vierli Terrengpark.

Telemark in Winter_6
Rauland Skisenter. Foto Live Skinnes/VisitRauland

Dit is het beste snowboardpark in Noorwegen en beschikt over de snelste snowboardlift van het land.

Telemark in Winter_7
Vierli Terrengpark. Foto Torben Andersen/VisitRauland

Daarbij komt nog een piste van 750m met sprongen en ramps voor slope style evenals een trickgebied dat is uitgerust met 20 verschillende objecten. Er zijn natuurlijk ook pistes aanwezig voor kinderen en diegenen die voor het eerst snowboarden. Een ander voordeel van dit gebied is het feit dat het 1000m boven zeeniveau ligt. Het sneeuwseizoen duurt er daarom zeer lang. Geen wonder dat Vierli Terrengpark verscheidene keren de Noorse Snowboard Awards-enquête voor beste faciliteiten van het land heeft gewonnen.

Een goed idee in zowel Vierli en Rauland als andere hoeken van Telemark is het huren van een Novasol-huis. Dit kan eenvoudig worden geregeld via de website van het bedrijf. Qua prijs is vooral begin maart een interessante periode. Het is dan nog winter in Telemark maar de prijzen zijn al aan het…smelten.

In het winterse zonlicht

Telemark heeft ’s winters nog veel meer te bieden dan alleen wintersportgebieden. Rjukan is bijvoorbeeld vol interessante plekken. Deze plaats werd gesticht ten tijde van de bouw van een Kaliumnitraatfabriek in 1907 die nu o.a. wordt gebruikt voor de productie van buskruit. De fabriek, eigendom van Norsk Hydro, werd juist hier gebouwd vanwege de beschikbare elektriciteit uit nabijgelegen rivieren en watervallen.

In 1934 werd vlakbij de Vemork elektriciteitscentrale ’s werelds eerste productiebedrijf van zwaar water opgericht. Deze plek zou het toneel worden van een serie dramatische gebeurtenissen in de Tweede Wereldoorlog. Om het Duitse nucleaire programma af te stoppen, waarin zwaar water uit Rjukan een sleutelrol speelde, werd het bedrijf door de geallieerden gesaboteerd. In februari 1943 lukte het Noorse saboteurs om de installaties en voorraden zwaar water op te blazen. De Duitse droom van een A-bom kwam daarmee definitief ten einde dankzij de acties van de geallieerden. Je kunt meer te weten komen over de geschiedenis van de gevechten om zwaar water in de elektriciteitscentrale, die nu is omgebouwd tot museum.

De oprichter van Rjukan en zijn industriële historie was Sam Eyde, een ingenieur en mede-eigenaar van Norsk Hydro. Het plaatsje is gelegen in een smalle, diepe en zonloze vallei. Daarom kwam Eyde op het idee om enorme spiegels aan de zijkanten te plaatsen die het zonlicht zouden weerkaatsen en zo het centrum konden verlichten. Dit idee werd gepubliceerd in de lokale pers op 31 oktober 1913. Toentertijd kon het project niet worden uitgevoerd vanwege een gebrek aan technologische kennis en als alternatief werd in 1928 de Krossobanen-luchtkabelbaan gebouwd. De bewoners konden deze gebruiken om de nabije top te bereiken en zonnestralen op te vangen op een hoogte van 886 m.

Het idee van de zogenaamde heliostaten had men echter niet laten varen en Eydes droom werd precies 100 jaar later werkelijkheid: Op 31 oktober 2013 verzamelde een menigte opgewonden bewoners op de markt van Rjukan in afwachting van iets dat ze nog nooit eerder hadden beleefd in de herfst en de winter. En er was licht! Een gedeelte van het plein met een oppervlakte van 600 vierkante meter werd verlicht door de reflectie van drie spiegels hoog boven de vallei. Elke spiegel heeft een oppervlakte van 17 vierkante meter en wordt bestuurd met zonne- en windenergie. Ze worden bediend door een automatische machine die de beweging van de zon traceert.

Dankzij de spiegels kunnen de bewoners zelfs midden in de winter genieten van 5-6 uur zonlicht per dag. Tevens is dit een grote toeristische trekpleister.

Telemark in Winter_10
Spiegels in Rjukan. Foto Karl Martin Jakobsen

Los van natuurlijk licht hebben de heliostaten Rjukan ook wereldberoemdheid opgeleverd. Deze gebeurtenis werd door de belangrijkste media vermeld.

Het beklimmen van… de waterval

Spiegels zijn één ding, maar heeft er ooit iemand gehoord van het beklimmen van een waterval? Ieder jaar komen duizenden avonturiers uit heel de wereld naar Rjukan en de Vestfjorddalenvallei om zich aan deze passie over te geven. Het gebied rond de stad is de perfecte omgeving voor echte liefhebbers van het beklimmen van bevroren watervallen. Binnen een straal van 20 km bevinden zich bijna 200 watervallen van allerlei grootten! Deze zijn over het algemeen makkelijk te bereiken en er is geen smeltrisico omdat de zon er maandenlang niet schijnt.

Telemark in Winter_11
Rjukan  – klim. Foto Anders Gjengedal/VisitNorway.com

De toerisme-industrie ziet geweldige ontwikkelingsmogelijkheden voor deze sport. Het Rjukan Ice Festival wordt hier, normaal gesproken in februari, gehouden. Er worden nieuwe resorts voor klimmers gebouwd zoals de Climb Inn waar behalve accommodatie ook klimlessen worden aangeboden. Je kunt een eendaagse beginnerscursus kiezen (ca. NOK 990) of een zesdaagse cursus voor beginners of gevorderden (ong. NOK 6.950).

Reis over zee

Hoe komen we daar? Als we in de haven van Langesund van de Fjord Line-veerboot gaan, zijn we al in Telemark. Vanuit hier kunnen we het hart van het gebied – Rjukan – in drie uur bereiken. Deze afstand bedraagt ongeveer 160 kilometer. Voordat we in Noorwegen aan wal gaan, moeten we eerst op zee reizen over het Skagerrak, aan boord van de hypermoderne MS Stavangerfjord- of MS Bergensfjord-veerboot. De cruise vanuit de Deense haven van Hirtshals duurt vier en een half uur.

Gedurende het verblijf in Telemark kun je ook een bezoek brengen aan Oslo dat slechts op twee uur rijden van Langesund ligt. Je moet wel een extra dag inplannen om beide geweldige attracties te ervaren. Een dergelijke mogelijkheid mag je niet aan je voorbij laten gaan!

Telemark is een verrukkelijk oord. Laat ons dit nog even benadrukken met een ander prachtig feit over Rjukan. De lokale middelbare school heeft namelijk de enige ‘ijsklimafdeling’ in Noorwegen en misschien wel in de hele wereld. Tijden veranderen, maar de passie voor winterse innovatie lijkt een permanente eigenschap van Telemarks inwoners te zijn.